Το μυστήριο στη στήλη μας συνεχίζεται με τις περιβόητες στοές της Αθήνας. Πλήθος ιστοριών ακούγονται γύρω από το τι βρίσκεται κάτω από την πρωτεύουσα, αφού οι στοές, οι σήραγγες και τα μυστικά ποτάμια της έχουν κάτι να πουν. Καλώς ήρθατε στην “Κλειδωμένη υπόγεια Αθήνα”!

Κάνουμε κατάδυση στην σκοτεινή πλευρά της πόλης, στο υποσυνείδητό της. Τους φόβους, τις ανασφάλειες, τις αμφιβολίες που έχει. Βουτάμε στην άβυσσο των δοξασιών, των θρύλων και των δυσειδαιμονιών, στην άβυσσο του αρχέγονου τρόμου, ενός τρόμου που καλύφθηκε στο πέρασμα του χρόνου με τόνους μπετόν, πέτρας και χώματος, λωρίδες ασφάλτου και θορύβου. 

14_5

Πηγή Εικόνας: lifo.gr

Το υπέδαφος της πρωτεύουσας είναι γεμάτο από υπόγειες στοές, οι οποίες συνδέονται μεταξύ τους και συνδέουν τις πιο απομακρυσμένες περιοχές της πόλης. Το “ταξίδι” ξεκινά από τα υπόγεια της Βουλής, στην Εκκλησία της Αγίας Δυνάμεως δίπλα στο Υπουργείο Παιδείας στην οδό Μητροπόλεως. Από εκεί οδηγούμαστε στη Ρώσικη Εκκλησία στην οδό Φιλελλήνων κι από εκεί στο κτήριο της οδού Ακαδημίας 58Α με το θρυλικό κι απομακρυσμένο πλέον υπέρθυρο δράκο. Ανάλογα με το ποιο δρόμο θα ακολουθήσεις, μπορείς να συνεχίσεις το ταξίδι σου προς τους Αγίους Ισιδώρους στο λόφο του Λυκαβηττού ή προς τις υπόγειες στοές κάτω από την Ακρόπολη, όπου εκεί βρίσκεται άλλωστε ο “πραγματικός” Παρθενώνας. Αν συνεχίσεις τη διαδρομή, οδηγείσαι στο μοναστήρι της Καισαριανής στον Υμηττό ή, φυσικά, στη σπηλιά του Νταβέλη στην Πεντέλη, περνώντας και κάτω από το σπίτι της Δουκίσσης Πλακεντίας.

Πολλοί αγαπούν τα μυστήρια, λίγοι όμως έχουν επιχειρήσει να μπουν σε μία από αυτές τις στοές. Το ταξίδι δεν ήταν αυτό που είχαν ονειρευτεί, αφού οι στοές δε φτάνουν σε μεγάλη έκταση χιλιομέτρων ή φαίνεται να μην οδηγούν κάπου. Πολλοί είναι σκεπτικιστές όμως και δεν πιστεύουν ότι υπάρχουν αυτές οι στοές, αφού δεν υπάρχουν αποδείξεις και προτιμούν να τις αφήνουν στη σφαίρα της νεομυθολογίας. Ας δούμε κάποια στοιχεία της Αθήνας που κρατούν ζωντανή την ύπαρξη των στοών.

Το νερό της βροχής αλλά και ανθρώπινα χέρια κατέσκαψαν τα βουνά γύρω από την Αθήνα. Λατομεία, ορυχεία, λατρευτικές σπηλιές χρωστούν στον άνθρωπο τη διαμόρφωσή τους. Ληστές, επαναστάτες, μοναχοί, βοσκοί, στρατοί έχουν χρησιμοποιήσει κατά καιρούς τους πέτρινους όγκους που περικυκλώνουν την Αθήνα. Το πιο φημισμένο βουνό της Αθήνας στο πεδίο των παράξενων μελετών είναι η πολυσυζητημένη Πεντέλη. Στην αρχαιότητα τροφοδοτούσε τους Αθηναίους με το περίφημο πεντελικό μάρμαρο, από το οποίο είναι κατασκευασμένος και ο Παρθενώνας. Αιώνες μετά, η σπηλιά των Αμώμων που βρίσκεται στο βουνό και κάποτε αποτελούσε λατρευτικό και ασκητικό χώρο, όπως μαρτυρούν και τα μικρά εκκλησάκια που στέκουν στην είσοδό της, συνδέεται με καθοριστικό τρόπο με τον φοβερό λήσταρχο Νταβέλη και έκτοτε γίνεται γνωστή με το όνομα “Σπηλιά του Νταβέλη”. Η λαϊκή φαντασία ήθελε τον Νταβέλη να μπαινοβγαίνει απαρατήρητος στην πόλη των Αθηνών χρησιμοποιώντας ένα εκτεταμένο δίκτυο στοών που με κομβικό σημείο την Πεντέλη οδηγούσε σε διάφορες περιοχές της Αθήνας, ενώ επέτρεπε και τη διαφυγή σε μακρινά σημεία εκτός της πόλης. Μία από αυτές τις στοές μάλιστα, υποτίθεται πως οδηγούσε στα υπόγεια της θερινής έπαυλης της Δούκισσας της Πλακεντίας στην Πεντέλη. Η αλληλεπίδραση φαντασίας και πραγματικότητας στο τρίπτυχο Πεντέλη- Νταβέλης- Δούκισσα της Πλακεντίας, με εξαιρετικά γόνιμο τρόπο μας έδωσε τον πιο συναρπαστικό σύγχρονο θρύλο των Αθηνών.

spil

Πηγή Εικόνας: protothema.gr

Ο στρατός από παλιά είχε ξεκινήσει να σκάβει στην περιοχή για πιθανές εξόδους κινδύνου κατά τη διάρκεια πολέμου. Για κάποιο λόγο, παρ’ όλα αυτά, σταμάτησαν να δείχνουν ενδιαφέρον για το μέρος εκείνο κι έτσι δεν ασχολήθηκαν ξανά με το πεντελικό όρος. Είχαν ξεκινήσει ήδη να ακούγονται και να λέγονται διάφορα για παράξενα φαινόμενα στην περιοχή. Κάπου εδώ, άρχισαν να ακούγονται ιστορίες για τον Υμηττό. Ο Υμηττός, ή αλλιώς Τρελός, βρίθει από τρύπες και ανοίγματα, με μαρτυρίες για ανθρώπους που χάθηκαν για πάντα στα βάθη του. Φημολογείται ότι οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις δεν είχαν παρά να εκμεταλλευτούν τις ήδη υπάρχουσες διόδους. Άλλες μαρτυρίες μιλούν για θεάσεις UFO, παράξενων φώτων ή ακόμη και πλασμάτων. Είναι γεγονός πάντως ότι απαγορεύεται η παραμονή στον Υμηττό μετά τη δύση του ηλίου. Ο Υμηττός θεωρείται θετικός πόλος σε ένα παράξενο κύκλωμα που περιζώνει την Αθήνα. Αντίθετα, αρνητικός πόλος θεωρείται η Πεντέλη και εξισορροπιστής ο χαρακτηριστικότερος λόφος των Αθηνών: ο Λυκαβηττός. Στο κέντρο της Αθήνας, στέκει πράσινος ακόμα και φυλάει τα μυστικά του. Κλειδαμπαρωμένες είσοδοι προς το εσωτερικό του, εκκλησάκια κτισμένα πάνω στον βράχο και πάνω από στοές, ημιτελή έργα και άφαντες στρατιωτικές εγκαταστάσεις. 

Από τα υπόγεια μυστήρια της Αττικής δεν θα μπορούσαν να λείπουν τα ορυχεία και τα μεταλλεία της. Στο Λαύριο, όπου οι Αθηναίοι διατηρούσαν στην αρχαιότητα μεταλλεία αργύρου, υπάρχουν ακόμα και σήμερα άνθρωποι που αναφέρουν παράξενες όσο και εξωφρενικές ιστορίες για τις στοές των ορυχείων. Ορυχεία και νταμάρια αποτέλεσαν για μεγάλο ή μικρό χρονικό διάστημα πολλοί από τους λόφους και τα βουνά της Αθήνας. Η φύση των εργασιών προϋπέθετε διάνοιξη εισόδων και εξόδων στους ορεινούς όγκους. Πολλές φορές, ωστόσο, οι εργασίες διακόπτονταν απότομα και δίχως εμφανή δικαιολογία. Οι χάρτες των στοών των ορυχείων αποτελούν συλλεκτικά αντικείμενα μεταξύ των ερευνητών των υπόγειων στοών αλλά και των επίδοξων κυνηγών θησαυρών. Πολύτιμοι οδηγοί είναι και οι γνώστες των στοών που κάποτε δούλευαν εκεί. Οι ιστορίες που διηγούνται αφορούν δαιδαλώδη δίκτυα, άγνωστα ακόμα και στους πιο έμπειρους, μυστηριώδη φώτα και φωνές, χαμένους συντρόφους, ξεχασμένα κοιτάσματα, συναισθήματα τρόμου και αποπροσανατολισμού. Οι άνθρωποι αυτοί κυριολεκτικά μετοίκησαν στην Υπόγεια Αθήνα και έζησαν εκεί ένα μεγάλο μέρος της ζωής τους. Στις διηγήσεις τους πάντα αναφέρουν τον φρικτό φόβο τους να αποκλειστούν στα έγκατα της γης, όσο και τη λυτρωτική ανακούφισή τους όταν έβλεπαν τον Ήλιο μετά από ώρες σκοταδιού.

4_18

Πηγή Εικόνας: lifo.gr

Ένα άλλο άγνωστο κεφάλαιο της Υπόγειας Αθήνας είναι οι διάφοροι ποταμοί που την διέσχιζαν και πλέον ρέουν υπογείως. Πολλές φορές κατά τη διάρκεια ανασκαφών, ανεγέρσεων οικοδομών και των εργασιών του μετρό, οι εργάτες συνάντησαν κομμάτια των ποταμών αυτών που παλαιοί περιηγητές αλλά και κάτοικοι θυμούνται. Η Αθήνα είχε ανέκαθεν πολλούς ποταμούς-χειμάρρους και ήταν πλούσια σε νερά, με το 80% των νερών να απορροφούνται από το έδαφος. Μελέτες έχουν αποδείξει ότι κάτω από την Αθήνα, σχεδόν σε κάθε δρόμο της, κρύβεται ένα μπαζωμένο ρέμα ή ένα υπόγειο ποτάμι που συνεχίζει να κυλά. Μόνο στο λεκανοπέδιο της Αττικής έχουν μπαζωθεί και τσιμεντοποιηθεί περίπου 550 χιλιόμετρα ρεμάτων και χειμάρρων. Τα ποτάμια μπαζώθηκαν προκειμένου να πραγματοποιηθούν τα οικιστικά όνειρα των κατοίκων της Αθήνας, αλλά σε πολλά σημεία τους συνεχίζουν να κατεβάζουν νερό και να αποτελούν απειλή όταν φουσκώνουν από τις νεροποντές. Μερικά από τα ονόματα ποταμών που πλέον ρέουν υπόγεια της πόλης, είναι ο Ιλισσός, ο Βοϊδοπνίχτης, ο Κυκλόβορος, ο Αλασσώνας κι ο Βουρλοπόταμος. 

Ο Μητροπολιτικός Σιδηρόδρομος, το “Μέγα Θηρίο”, μεταφέρει σήμερα τους δικούς του μυημένους στην Υπόγεια Αθήνα. Κατά τη διάρκεια των εργασιών, που επίσημα ξεκίνησαν το καλοκαίρι του 1992, αποκαλύφθηκε ένας άγνωστος κόσμος κάτω από την επιφάνεια. Πριν ξεκινήσουν οι εργασίες, η εταιρεία κατασκευής του Μετρό χρηματοδότησε και υποστήριξε τεχνικά ανασκαφές έκτασης 69.000 τετραγωνικών μέτρων, τις εκτενέστερες που έγιναν ποτέ στην Αθήνα. Το Υπουργείο Πολιτισμού σχεδίασε και επέβλεπε τις αρχαιολογικές έρευνες που ομολογουμένως ολοκληρώθηκαν σε αρκετά σύντομο χρονικό διάστημα. Ο Κεραμεικός, το Ολυμπιείο, το Σύνταγμα, η Ακαδημία και το Μοναστηράκι χαρακτηρίστηκαν Περιοχές Υψηλού Αρχαιολογικού Κινδύνου, ενώ σε κάθε σταθμό, οι ανασκαφές αλλά και αργότερα τα μηχανήματα εκσκαφής, αποκάλυπταν πληθώρα αναπάντεχων ευρημάτων από τη νεολιθική έως και τη σύγχρονη εποχή. Εκτεταμένα αποχετευτικά δίκτυα, υδραγωγεία, δημόσια λουτρά, νεκροταφεία, εργαστήρια, δρόμοι, τείχη και μία μυστηριώδης αίθουσα γεμάτη με λυχνίες ελαίου διακοσμημένες με ερωτικές σκηνές, περιλαμβάνονταν μεταξύ των πολλών και σημαντικών ευρημάτων. 

4

Μόνο στον Κεραμεικό, το σημαντικότερο αρχαίο νεκροταφείο της Αθήνας, βρέθηκαν περίπου 1200 τάφοι. Φρέατα αποκαλύφθηκαν στο Ζάππειο, στον Εθνικό Κήπο, στο Σύνταγμα, στην Οδό Αμερικής και σε άλλες τοποθεσίες που θα περνούσε το Μετρό. Αποχετευτικά συστήματα, Ρωμαϊκοί αγωγοί ομβρίων υδάτων και δίκτυα φρεάτων ήταν συνήθη ευρήματα σε μέρη όπως ο Σταθμός Λαρίσης, ο Ευαγγελισμός και η σήραγγα Παλαιολόγου. Πολλά από τα εν λόγω υδρευτικά και αποχετευτικά δίκτυα χαρακτηρίζονται ως πυκνότατα και πολύπλοκα και οι ίδιες οι επίσημες πινακίδες που έχουν αναρτηθεί στους σταθμούς του μετρό αποδεικνύουν την ύπαρξη πυκνών υπόγειων στοών, πηγαδιών και φρεάτων κατά την διάρκεια των εργασιών. Κι εκτός αυτού, μη μου πείτε ότι δεν έχετε ακούσει πως υπάρχουν σταθμοί μετρό πέραν των υπαρχόντων… Κι οι ιστορίες που έχουν ακουστεί με οδηγούς να σταματούν καταλάθος σε σταθμό που θεωρητικά δεν υπάρχει…

Ας πάμε και μια βόλτα ως την Ακρόπολη (την γνωστή, όχι την υπόγεια). Ένας μικρός περίπατος στην πιο όμορφη ίσως περιοχή της πρωτεύουσας, τον πεζόδρομο των οδών Διονυσίου Αρεοπαγίτου και Αποστόλου Παύλου, αλλά και στο λόφο του Φιλοπάππου θα μας αποκαλύψει μια σειρά από σφραγισμένες με σιδερένιες πόρτες εισόδους σε μικρά σπήλαια ή «πηγάδια». Το ίδιο θα διαπιστώσουμε αν συνεχίσουμε και προς την αρχαία Αγορά, τον Κεραμεικό ή τους στύλους του Ολυμπίου Διός. Αλλά και στους πρόποδες του «ιερού βράχου» θα δούμε κλειστά σπήλαια, όπως του Πανός και του Απόλλωνος. 

ucGZ46fvmb2c2gryHQAV

Πηγή Εικόνας: politis.com.cy

Ο ιερός βράχος της Ακρόπολης με τους αμέτρητους λατρευτικούς χώρους, τα σπήλαια που αφθονούν στα διαβρωμένα του πετρώματα και τις ιερές πηγές που ξεπηδούν από τα σπλάχνα του, τυλιγμένος στην άχλη του μύθου, στέκεται αινιγματικά στο πέρασμα του χρόνου, κεντρίζοντας το ενδιαφέρον των εξερευνητών με το πλήθος των θρύλων που μιλούν για θησαυρούς θαμμένους στο εσωτερικό του, αμύθητης αξίας αγάλματα και λαβυρινθώδεις στοές που φτάνουν μέχρι τη θάλασσα. Υπάρχει μάλιστα και ένας θρύλος που τοποθετεί κάτω από το έδαφος της Ακρόπολης έναν Παρθενώνα μεγαλοπρεπέστερο από αυτόν που όλοι γνωρίζουμε. Ο Παυσανίας, περιγράφοντας την Ακρόπολη αναφέρει διάφορα ιερά σπήλαια, μυστηριώδη πηγάδια και ανοίγματα του εδάφους, καθώς και μυστικές τελετές που συνδέονταν με όλα αυτά.

Η νεομυθολογία της υπόγειας Αθήνας είναι το ίδιο λαβυρινθώδης και γοητευτική με τις σήραγγες που υποτίθεται πως διατρέχουν την πόλη. Ίσως και περισσότερο… Αυτά είναι μερικά από τα στοιχεία που μπορούν να δώσουν τις αποδείξεις που οι σκεπτικιστές ψάχνουν. Το μυστήριο θα παραμείνει ζωντανό κι αν κάποιος απ’ όλους μας είναι αρκετά θαρραλέος να μπει σε μία από τις στοές, του εύχομαι να έχει τα μάτια και τα αυτιά του δεκατέσσερα!

Πηγή Εικόνας Εξωφύλλου: lifo.gr
Αγγελική Μουζακίτη

About Αγγελική Μουζακίτη

Μέλλουσα αστυνομική ρεπόρτερ. Λάτρης των βιβλίων και των σειρών. Αν δε με "πιάσεις" να κάνω κάτι από αυτά τα δύο...τότε θα τρώω κάποιο γλυκό! Όνειρό μου να ταξιδέψω σε όσα περισσότερα μέρη μπορώ, ξεκινώντας από τη Νέα Υόρκη!